Musk tự đúc cánh tuabin trong xưởng bí mật của SpaceX — nhanh hơn 18 tháng, nhưng đổi bằng gì?
Xưởng đúc kín tiếng ở Bastrop, Texas hoá ra là để làm cánh tuabin khí. Bài toán điện của AI có lời giải nhanh hơn, nhưng cái giá môi trường thì đã có người đang trả.
Hôm thứ Bảy, Elon Musk xác nhận cái xưởng đúc mà SpaceX âm thầm xây ở Bastrop, Texas là để làm gì: đúc cánh và vành tuabin khí. Trước đó The Information đã lần ra manh mối từ các tin tuyển dụng ghi rõ “blades and vanes foundry”, cộng với phát hiện của Corey Trinetti rằng SpaceX đã mua khoảng 830 mẫu đất gần nhà máy Starlink ở Bastrop trong khoảng tháng 3 đến tháng 6.
Musk viết trên X rằng SpaceX và Tesla mỗi bên đang dựng 100GW/năm năng lực sản xuất điện mặt trời, nhưng khí tự nhiên vẫn cần để bổ trợ trong vài năm tới. Nút thắt của tuabin khí nằm ở khâu đúc cánh — và tự đúc trong nhà có thể kéo tuabin lên lưới sớm hơn tới 18 tháng.
Vì sao đúc cánh lại khó đến vậy
Cánh ở vùng nóng nhất của tuabin chạy ở khoảng 3.000–3.600°F, tức nóng hơn điểm nóng chảy của chính hợp kim làm ra nó chừng 800 độ. Nó sống được nhờ kênh làm mát bên trong, lớp phủ chắn nhiệt, và cách đúc rất đặc thù: mỗi cánh phải là một tinh thể liền khối, nuôi chậm trong lò chân không, không được có đường nối vi mô nào để khỏi nứt khi chịu tải. Cả thế giới chỉ có 4 công ty làm chủ quy trình này ở quy mô công nghiệp — và cả bốn đều đã kín đơn.
Bối cảnh thì rõ: IEA dự báo điện tiêu thụ của data center toàn cầu tăng khoảng gấp đôi vào năm 2030, còn GE Vernova nói họ gần như bán hết công suất tới 2030.
Mặt còn lại của bài toán
Tuabin lên nhanh cũng có nghĩa là khí thải đến nhanh. Ở Memphis, nơi SpaceXAI vận hành tuabin khí cho cụm data center Colossus từ 2024, NAACP nhiều lần cáo buộc công ty chạy tuabin mà thiếu giấy phép và thiết bị kiểm soát ô nhiễm theo luật liên bang. Ở “Data Center Alley” của Virginia, một nghiên cứu do Piedmont Environmental Council đặt hàng, dùng mô hình COBRA của EPA, ước tính khí thải từ 8 tuabin của một cơ sở có thể lan tới hơn 2,5 triệu người, gây thêm 3,4–6,5 ca tử vong sớm mỗi năm, tương đương 53–99 triệu USD thiệt hại sức khoẻ hằng năm.
Đây là chỗ khó nói thiệt chớ: hạ tầng AI cần điện, nhưng cộng đồng sống cạnh tuabin là người trả phần chi phí không nằm trong bảng cân đối nào cả.
Theo anh em, ngành AI nên chọn đường nào — chấp nhận chậm lại để chờ điện sạch, hay chạy khí trước rồi bù sau? Comment cho Cenix nghe với.
Nguồn: TechCrunch
Nguồn: TechCrunch
